المراقبات چیست؟ معرفی نویسنده، تاریخچه و فهرست مطالب
کتاب المراقبات (أعمال السنة) یکی از آثار شناخته‌شده در زمینه اخلاق اسلامی، عرفان عملی، خودسازی و اعمال عبادی است که توسط میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، از عالمان و استادان برجسته اخلاق و عرفان شیعه، تألیف شده است.
این کتاب با نگاهی معنوی به روزها و ماه‌های سال، مجموعه‌ای از اعمال عبادی، دعاها، مناجات‌ها، آداب دینی و توصیه‌های اخلاقی را معرفی می‌کند. هدف اصلی نویسنده از نگارش این اثر، آشنا کردن خواننده با اهمیت مراقبت از نفس، اصلاح قلب، توجه به نیت عبادت و استفاده از فرصت‌های معنوی در طول سال است.
المراقبات صرفاً یک کتاب دعا یا مجموعه‌ای از اعمال مستحبی نیست؛ بلکه اثری اخلاقی و تربیتی است که تلاش می‌کند میان عبادت ظاهری و حقیقت باطنی آن ارتباط برقرار کند. نویسنده معتقد است انجام اعمال دینی زمانی ارزش معنوی کامل‌تری پیدا می‌کند که با توجه قلبی، اخلاص، شناخت و اصلاح رفتار همراه باشد.
ساختار کتاب بر اساس دوازده ماه سال تنظیم شده است و هر فصل به مناسبت‌ها، اعمال و مراقبت‌های معنوی یکی از ماه‌های قمری اختصاص دارد. به همین دلیل، این اثر برای افرادی که به دنبال شناخت برنامه عبادی سالانه در سنت اسلامی و مطالعه آثار عرفانی شیعه هستند، اهمیت ویژه‌ای دارد.
کتاب المراقبات به چه معناست؟
واژه «مراقبات» از ریشه مراقبه گرفته شده است. مراقبه در اصطلاح اخلاق و عرفان اسلامی به معنای توجه مستمر انسان به خداوند، نظارت بر رفتار و گفتار، کنترل خواسته‌های نفسانی و بررسی نیت و اعمال است.
در این مفهوم، انسان تلاش می‌کند در زندگی روزمره از وضعیت روحی و اخلاقی خود غافل نباشد و بداند که رفتارهای ظاهری او با وضعیت قلب و اندیشه‌اش ارتباط دارند.
عنوان دیگر این کتاب «أعمال السنة» است که به معنای اعمال سال است. این نام به محتوای اصلی کتاب اشاره دارد؛ زیرا نویسنده در آن به معرفی اعمال و مراقبت‌های عبادی مربوط به ماه‌ها و مناسبت‌های مختلف سال می‌پردازد.
در واقع، عنوان المراقبات به جنبه اخلاقی و باطنی کتاب اشاره دارد و عنوان اعمال السنة به جنبه زمانی و عبادی آن مربوط می‌شود.
تاریخچه
کتاب المراقبات از آثار اخلاقی و عرفانی میرزا جواد آقا ملکی تبریزی است که در سنت نگارش آثار دینی و اخلاقی شیعه جایگاه شناخته‌شده‌ای دارد.
این اثر با هدف معرفی مهم‌ترین اعمال و مراقبت‌های معنوی در طول سال نوشته شده است. نویسنده در مقدمه کتاب توضیح می‌دهد که انسان باید روزهای سال را زیر نظر داشته باشد و به اعمالی که برای مناسبت‌های مختلف توصیه شده‌اند توجه کند.
در متن مقدمه، نویسنده به انتخاب مهم‌ترین اعمال و اشاره به ضروری‌ترین مراقبت‌های معنوی اشاره می‌کند. از همین مضمون، عنوان مشهور المراقبات و ارتباط آن با اعمال سالانه شناخته شده است.
کتاب بر اساس تقویم قمری تنظیم شده و از ماه محرم آغاز می‌شود. سپس به ترتیب ماه‌های صفر، ربیع‌الاول، ربیع‌الثانی، جمادی‌الاول، جمادی‌الثانی، رجب، شعبان، رمضان، شوال، ذی‌قعده و ذی‌حجه را بررسی می‌کند.
این ترتیب باعث شده است که کتاب علاوه بر ارزش مطالعاتی، کاربردی نیز باشد؛ زیرا خواننده می‌تواند در هر ماه به فصل مربوط مراجعه کند و درباره مناسبت‌ها، اعمال و توصیه‌های اخلاقی آن مطالعه کند.
نویسنده کتاب کیست؟
میرزا جواد آقا ملکی تبریزی از عالمان دینی، فقیهان و استادان اخلاق و عرفان شیعه در دوره معاصر خود بود.
او در تبریز متولد شد و برای ادامه تحصیلات دینی به نجف اشرف رفت. در آنجا از محضر استادان برجسته حوزه بهره برد و در زمینه فقه، اصول، اخلاق و عرفان به تحصیل پرداخت.
یکی از مهم‌ترین استادان عرفانی او، ملا حسینقلی همدانی بود. میرزا جواد آقا ملکی تبریزی در محضر این استاد با مباحث سیر و سلوک، تهذیب نفس و مراقبت اخلاقی آشنایی عمیق‌تری پیدا کرد.
در زمینه علوم حوزوی نیز از استادانی مانند آقا رضا همدانی، میرزا حسین نوری و آخوند خراسانی بهره برد.
او پس از بازگشت به ایران، مدتی در تبریز به فعالیت علمی و تربیتی پرداخت و سپس در قم اقامت کرد. در آنجا به تدریس و تربیت شاگردان در زمینه اخلاق و معارف اسلامی مشغول شد.
میرزا جواد آقا ملکی تبریزی در سال ۱۳۴۳ قمری درگذشت و در قبرستان شیخان قم به خاک سپرده شد.
از آثار شناخته‌شده او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- المراقبات یا اعمال السنة
- اسرار الصلاة
- رساله لقاءالله
- رساله‌ای در فقه
- رساله‌ای در اصول
هدف نویسنده از تألیف کتاب چه بود؟
یکی از موضوعات مهم در شناخت هر اثر، آشنایی با انگیزه نویسنده از نگارش آن است.
میرزا جواد آقا ملکی تبریزی در این کتاب تلاش کرده است خواننده را از توجه صرف به ظاهر عبادت فراتر ببرد و اهمیت اصلاح باطن و نیت را توضیح دهد.
از دیدگاه او، انسان برای رسیدن به کمال اخلاقی باید در کنار انجام اعمال عبادی، به وضعیت قلب، افکار، انگیزه‌ها و رفتارهای خود نیز توجه داشته باشد.
مهم‌ترین اهداف مطرح‌شده در کتاب عبارت‌اند از:
۱. آشنایی با اعمال عبادی ماه‌های مختلف سال.
۲. توجه به اصلاح قلب و پاک‌سازی درون.
۳. تقویت اخلاص در عبادت و دوری از ریا.
۴. شناخت اهمیت توبه و محاسبه نفس.
۵. آشنایی با آداب دعا، مناجات و زیارت.
۶. درک معانی باطنی نماز، روزه و مناسک حج.
۷. استفاده بهتر از فرصت‌های معنوی و مناسبت‌های دینی.
۸. تقویت ارتباط قلبی با خداوند و توجه به آخرت.
فهرست مطالب
یکی از ویژگی‌های مهم این اثر، تقسیم‌بندی آن بر اساس دوازده ماه قمری است. کتاب دارای یک مقدمه، دوازده فصل اصلی و یک خاتمه است.
در ادامه، ساختار فصل‌ها و موضوعات مهم هر بخش معرفی می‌شود.
مقدمه
مقدمه کتاب به موضوعاتی درباره ارزش نعمت‌های دنیوی و اخروی، توجه به آمرزش الهی، اصلاح قلب و تسلیم در برابر فرمان خداوند اختصاص دارد.
از موضوعات مهم این بخش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تأمل در نعمت‌های دنیوی و اخروی
- شتاب در طلب آمرزش پروردگار
- اصلاح قلب و تسلیم در برابر فرمان الهی
- محاسبه نفس و توجه به کوتاهی‌های گذشته
- توجه به اعضا و جوارح و مسئولیت انسان
- مناجات و راز و نیاز با خداوند
فصل اول: مراقبت‌های ماه محرم
نخستین فصل به اعمال و مراقبت‌های ماه محرم اختصاص دارد. نویسنده در این بخش به جایگاه این ماه و اهمیت توجه به مناسبت‌های مذهبی آن می‌پردازد.
موضوعات مهم:
- مراقبت‌های معنوی ماه محرم
- یادآوری مصائب امام حسین (ع)
- اعمال دهه اول محرم
- توجه به مقام و جایگاه عاشورا
- اهمیت تعظیم شعائر الهی
- تأثیر مراقبت‌های اخلاقی و عبادی در این ماه
فصل دوم: مراقبت‌های ماه صفر
در فصل دوم، موضوعات مربوط به ماه صفر و مناسبت‌های آن بررسی می‌شوند.
موضوعات مهم:
- مراقبت‌های ماه صفر
- زیارت اربعین
- توجه به مناسبت‌های مربوط به پیامبر اسلام (ص)
- یادآوری مناسبت‌های مرتبط با امام حسن (ع)
- اعمال و آداب عبادی ماه صفر
فصل سوم: مراقبت‌های ماه ربیع‌الاول
این فصل به مناسبت‌های مهم ماه ربیع‌الاول و اعمال مرتبط با آن اختصاص دارد.
موضوعات مهم:
- ولادت پیامبر اسلام (ص)
- وفات امام حسن عسکری (ع)
- آغاز امامت امام عصر (عج)
- ازدواج پیامبر (ص) با حضرت خدیجه (س)
- نام‌ها و ویژگی‌های پیامبر اسلام
- زیارت مربوط به ولادت
- مراسم عید و آداب آن
- توسل به معصومان در مناسبت‌های مذهبی
فصل چهارم: مراقبت‌های ماه ربیع‌الثانی
در این فصل، نویسنده به اعمال و مناسبت‌های ماه ربیع‌الثانی می‌پردازد.
موضوعات مهم:
- مراقبت‌های معنوی ماه ربیع‌الثانی
- ولادت امام حسن عسکری (ع)
- توجه به مناسبت‌های عبادی این ماه
فصل پنجم: مراقبت‌های ماه جمادی‌الاولی
این فصل درباره اعمال و مراقبت‌های ماه جمادی‌الاولی است.
موضوعات مهم:
- مراقبت‌های ماه جمادی‌الاولی
- ولادت امام سجاد (ع)
- توجه به فضایل و جایگاه معنوی مناسبت‌های این ماه
فصل ششم: مراقبت‌های ماه جمادی‌الثانی
در فصل ششم، موضوعات مربوط به ماه جمادی‌الثانی و مناسبت‌های آن مطرح می‌شوند.
موضوعات مهم:
- مراقبت‌های ماه جمادی‌الثانی
- وفات حضرت فاطمه زهرا (س)
- بررسی فضایل و جایگاه حضرت فاطمه (س)
- اعمال و توجهات معنوی این ماه
فصل هفتم: مراقبت‌های ماه رجب
ماه رجب از ماه‌های مهم عبادی در سنت اسلامی است و نویسنده بخش گسترده‌ای از کتاب را به مراقبت‌های معنوی این ماه اختصاص داده است.
موضوعات مهم:
- معنای ماه حرام
- ندای فرشته داعی و پاسخ به آن
- مناجات و دعاهای ماه رجب
- اعمال شب اول ماه رجب
- اهمیت صداقت در مناجات
- شب رغائب و اعمال آن
- فضیلت روزه ماه رجب
- صدقه به جای روزه در موارد مطرح‌شده
- اخلاص نیت و شناخت حقیقت اخلاص
- پرهیز از ریا
- نماز سلمان فارسی
- دعاهای پس از نماز
- امید حقیقی به رحمت خداوند
- ولادت امام علی (ع)
- اهمیت بعثت پیامبر اسلام (ص)
- شرایط مهم دعا
- اعمال عید مبعث
فصل هشتم: مراقبت‌های ماه شعبان
فصل هشتم به اعمال و مناسبت‌های ماه شعبان اختصاص دارد. نویسنده در این قسمت درباره دعا، روزه، ولادت‌های مذهبی و آمادگی برای ورود به ماه رمضان صحبت می‌کند.
موضوعات مهم:
- مراقبت‌های ماه شعبان
- مناجات شعبانیه
- فضیلت روزه ماه شعبان
- ولادت امام حسین (ع)
- نیمه شعبان
- ولادت امام زمان (عج)
- فضیلت شب نیمه شعبان
- توجه به ضعف ایمان
- توسل به امام زمان (عج)
- فضیلت دعای کمیل
- محاسبه نفس
- طلب رحمت الهی
- اعمال روزهای پایانی ماه شعبان
فصل نهم: مراقبت‌های ماه رمضان
ماه رمضان یکی از مفصل‌ترین بخش‌های کتاب را به خود اختصاص داده است. نویسنده در این فصل علاوه بر معرفی اعمال عبادی، به مراتب روزه‌داری، حقیقت روزه، قرآن، دعا و شب قدر می‌پردازد.
موضوعات مهم:
- مراقبت‌های ماه رمضان
- فضایل و آثار گرسنگی
- مراتب و درجات روزه
- انواع روزه‌داران
- تفاوت حالات روزه‌داران
- خطبه پیامبر اسلام (ص) درباره ماه رمضان
- گسترش رحمت الهی
- مضامین دعاهای معصومان
- حقیقت قرآن و تدبر در آیات
- تأثیر قرآن بر قلب انسان
- حسن ظن به خداوند
- شرایط استجابت دعا
- صلوات بر پیامبر و خاندان ایشان
- شاد کردن دل مؤمن
- آداب دعا و بالا بردن دست‌ها
- سجده و تقرب به خداوند
- انتخاب زمان و مکان مناسب برای دعا
- تحصیل حالت رقت قلب و گریه
- دعاهای مخصوص و غسل‌های واردشده
- مراقبت از افطار
- فضیلت شب قدر
- آمادگی معنوی برای شب قدر
- اعمال شب‌های قدر
- دعای شب بیست‌وهفتم
- مراقبت‌های شب آخر ماه رمضان
- محاسبه اعمال ماه رمضان
- وداع با ماه رمضان
- اعمال شب عید فطر
- فضیلت عید فطر و پرداخت فطریه
فصل دهم: مراقبت‌های ماه شوال
در این فصل، اعمال و آداب ماه شوال و عید فطر بررسی می‌شود.
موضوعات مهم:
- مراقبت‌های ماه شوال
- اعمال روز عید فطر
- آداب خروج برای نماز عید
- توجه به مقام و جایگاه امام عصر (عج)
- مناجات و اظهار اشتیاق برای زیارت ایشان
- فلسفه معنوی نماز عید
- مراقبت روز عید
- قرائت دعاهای مربوط به این روز
- اعمال و مناسبت‌های ماه شوال
فصل یازدهم: مراقبت‌های ماه ذی‌قعده
فصل یازدهم درباره اعمال ماه ذی‌قعده و برخی موضوعات مرتبط با حج و زیارت است.
موضوعات مهم:
- مراقبت‌های ماه ذی‌قعده
- فضیلت روزه این ماه
- اعمال شب نیمه ماه
- روز دحو الارض
- توجه به نعمت‌های ظاهری و باطنی خداوند
- شناخت جایگاه کعبه حقیقی
- اسرار اعمال و مناسک حج
- تخلیه و تحلیه در مسیر خودسازی
- تلاش برای تحصیل اخلاص
- آمادگی برای سفر حج
- توشه معنوی سفر
- آداب همراهی با راهنما و امیر حاج
- توجه به حقیقت حج در کنار اعمال ظاهری
- آداب زیارت پیامبر اسلام (ص)
- حضور قلب هنگام زیارت
- زیارت امامان مدفون در قبرستان بقیع
فصل دوازدهم: مراقبت‌های ماه ذی‌حجه
آخرین فصل کتاب به ماه ذی‌حجه و مناسبت‌های مهم آن اختصاص دارد. این فصل موضوعات گسترده‌ای درباره عرفه، قربان، غدیر و مباهله را در بر می‌گیرد.
موضوعات مهم:
- فضیلت دهه اول ذی‌حجه
- دعاهای پنج‌گانه منسوب به حضرت عیسی (ع)
- توکل بر خداوند
- حقیقت امید و آرزو
- اعمال دهه اول ذی‌حجه
- اعمال شب و روز عرفه
- زیارت امام حسین (ع)
- معانی تنزیه و تسبیح
- دعا برای برادران ایمانی
- ایثار و خیرخواهی برای دیگران
- پرهیز از دعای غیرصادقانه
- اعمال شب و روز عید قربان
- آداب نماز عید
- فضیلت روز عید غدیر
- معنای ولایت و حقیقت آن
- زیارت جامعه
- فضایل امام علی (ع)
- خطبه پیامبر در روز غدیر
- صلوات مخصوص روز غدیر
- روایات مربوط به فضیلت غدیر
- حقیقت ولایت مطلقه
- اعمال روز غدیر
- واقعه مباهله و نصارای نجران
- جایگاه امام علی (ع) در آیه مباهله
- اعمال روز مباهله
- مناجات با معصومان
- نزول سوره انسان در شأن اهل بیت (ع)
خاتمه کتاب المراقبات
در خاتمه، نویسنده به جمع‌بندی برخی از اصول اخلاقی و عبادی مطرح‌شده در کتاب می‌پردازد.
موضوعات مهم این قسمت:
- انجام اعمال به اندازه توانایی
- پرهیز از غرور در عبادت
- وظایف انسان در صورت ناتوانی از انجام اعمال
- اهمیت اخلاص
- توجه به معانی و باطن عبادت
- ضرورت تکمیل صورت ظاهری عبادت
- مناجات نویسنده با خداوند متعال
اهمیت مراقبه در عبادت از دیدگاه نویسنده
یکی از ویژگی‌های اصلی المراقبات، توجه به تفاوت میان ظاهر و باطن عبادت است.
برای مثال، نویسنده در بررسی نماز تنها به تعداد رکعت‌ها، حرکات و اذکار توجه نمی‌کند؛ بلکه درباره معنای تکبیر، قیام، رکوع، سجده، تشهد و سلام نیز صحبت می‌کند.
در موضوع روزه نیز به مراتب مختلف روزه‌داری اشاره می‌کند. از نگاه او، روزه تنها خودداری از خوردن و آشامیدن نیست؛ بلکه کنترل رفتار و دوری از امور بازدارنده از یاد خدا نیز در حقیقت روزه اهمیت دارد.
در مباحث مربوط به حج نیز نویسنده بر این موضوع تأکید می‌کند که مناسک ظاهری باید با توجه به معانی و اهداف باطنی آن‌ها همراه باشند.
به همین دلیل، کتاب المراقبات را می‌توان اثری جامع در زمینه اخلاق عبادی و بررسی جنبه‌های معنوی اعمال دینی دانست.
شناسنامه
مشخصات کلی اثر بر اساس اطلاعات شناخته‌شده کتاب و نسخه ارسالی:
| مشخصات | اطلاعات |
|---|---|
| نام کتاب | المراقبات |
| نام دیگر | أعمال السنة |
| نویسنده | میرزا جواد آقا ملکی تبریزی |
| زبان اثر اصلی | عربی |
| موضوع | اخلاق، عرفان عملی و اعمال عبادی |
| ساختار | مقدمه، دوازده فصل و خاتمه |
| محور اصلی | مراقبت‌های معنوی در طول سال |
| تعداد صفحات فایل ارسالی | ۴۷۴ صفحه |
| قالب نسخه ارسالی |
بخش‌های کتاب از نظر ساختار نشر و کتاب‌شناسی
برای آشنایی دقیق‌تر با محتوای کتاب، باید میان بخش‌های اصلی اثر و بخش‌های عمومی یک کتاب چاپی تفاوت قائل شد.
بخش‌هایی که در ادامه آمده‌اند، عناصر رایج در ساختار کتاب‌ها هستند؛ اما وجود همه آن‌ها در نسخه ارسالی المراقبات تأیید نشده است.
| عنوان بخش | توضیح و وضعیت در کتاب المراقبات |
|---|---|
| عنوان کتاب | المراقبات یا اعمال السنة |
| شناسنامه | اطلاعات کتاب‌شناختی و مشخصات چاپ؛ جزئیات چاپ نسخه ارسالی کامل استخراج نشده است |
| فهرست مطالب | مقدمه، دوازده فصل و خاتمه |
| تشکر و تقدیم | در ساختار اصلی اثر تأیید نشده است |
| قدردانی و تأییدیه | به‌عنوان بخش مستقل تأیید نشده است |
| گفتار نویسنده | مقدمه و توضیحات خود مؤلف درباره هدف اثر |
| گفتار مترجم | مربوط به نسخه‌های ترجمه‌شده است؛ در متن اصلی عربی موضوعیت ندارد |
| پیش‌گفتار | مقدمه مؤلف نقش معرفی اولیه کتاب را دارد |
| مقدمه و معرفی | شامل مباحث اخلاقی و مراقبتی |
| بخش‌ها و زیربخش‌ها | دوازده فصل متناسب با ماه‌های قمری |
| نتیجه | جمع‌بندی موضوعات در خاتمه |
| پی‌گفتار | بخش مستقلی با این عنوان تأیید نشده است |
| ضمیمه | وجود ضمیمه مستقل در نسخه ارسالی مشخص نشده است |
| یادداشت‌ها | توضیحات و ارجاعات وابسته به نسخه و چاپ |
| منابع | منابع و مستندات مورد استفاده مؤلف در متن |
| پیوندها | در ساختار نسخه چاپی اصلی موضوعیت ندارد |
| فهرست اسامی | وجود نمایه مستقل اسامی در نسخه ارسالی تأیید نشده است |
آیا کتاب المراقبات دارای ترجمه فارسی است؟
بله، این اثر به فارسی نیز ترجمه شده است. یکی از مترجمان شناخته‌شده آن ابراهیم محدث بندرریگی است.
در نسخه‌های فارسی، خواننده می‌تواند مباحث اخلاقی و عبادی کتاب را به زبان فارسی مطالعه کند. البته باید توجه داشت که ترجمه‌ها ممکن است از نظر تعداد صفحات، ترتیب صفحات، توضیحات و مشخصات نشر با نسخه عربی تفاوت داشته باشند.
نسخه‌ای که در این معرفی بررسی می‌کنیم، فایل PDF عربی ارسالی شماست و نباید مشخصات نسخه‌های فارسی را به آن نسبت داد.
ارزش مطالعاتی
این اثر از چند جهت اهمیت دارد:
از نظر اخلاقی: به اصلاح نفس، کنترل رفتار، محاسبه اعمال و پرورش اخلاص می‌پردازد.
از نظر عرفانی: درباره ارتباط قلبی انسان با خداوند و توجه به حقیقت عبادت مطالبی ارائه می‌کند.
از نظر عبادی: اعمال و مناسبت‌های دینی دوازده ماه قمری را معرفی می‌کند.
از نظر تاریخی و مذهبی: نمونه‌ای از ادبیات اخلاقی و عرفانی شیعه در دوره مؤلف به شمار می‌رود.
از نظر مطالعاتی: برای پژوهشگران تاریخ اخلاق اسلامی، ادعیه، مناسک و آثار عرفانی قابل توجه است.
جمع‌بندی
کتاب المراقبات اثر میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، اثری درباره پیوند میان عبادت، اخلاق و خودسازی است. نویسنده با تنظیم مباحث بر اساس دوازده ماه قمری، تلاش کرده است خواننده را با فرصت‌های معنوی هر ماه و اهمیت مراقبت از رفتار و نیت آشنا کند.
این کتاب از مقدمه‌ای درباره اصلاح قلب و توجه به نعمت‌های الهی آغاز می‌شود و با دوازده فصل درباره ماه‌های سال ادامه پیدا می‌کند. در پایان نیز نویسنده با بیان توصیه‌هایی درباره اخلاص، توجه به باطن عبادت و پرهیز از غرور، مطالب خود را به پایان می‌رساند.
اگر به مطالعه کتاب‌های اخلاق اسلامی، عرفان عملی، ادعیه، مناجات و آثار عالمان شیعه علاقه‌مند هستید، المراقبات می‌تواند یکی از آثار ارزشمند برای آشنایی عمیق‌تر با این موضوعات باشد.
دریافت کتاب المراقبات PDF از فروشگاه کتاب منوجانی
نسخه PDF کتاب المراقبات برای علاقه‌مندان به مطالعه آثار اخلاقی و عرفانی در فروشگاه کتاب منوجانی معرفی شده است. با تهیه این اثر می‌توانید به مباحث مربوط به اعمال سالانه، دعاها، مناسبت‌های عبادی و توصیه‌های اخلاقی میرزا جواد آقا ملکی تبریزی دسترسی داشته باشید.
